Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO thông qua Tuyên bố Busan, thúc đẩy hợp tác bảo tồn di sản toàn cầu

Hôm nay, ngày 20 tháng 7 năm 2026, Ủy ban Di sản Thế giới của UNESCO đã chính thức thông qua "Tuyên bố Busan" tại thành phố Busan, Hàn Quốc. Tuyên bố này kêu gọi tăng cường mạnh mẽ hợp tác quốc tế nhằm đối phó với những mối đe dọa ngày càng gia tăng đối với các di sản văn hóa và thiên nhiên trên toàn cầu.

Tuyên bố Busan: Lời kêu gọi hợp tác toàn diện

Tuyên bố Busan đã được tất cả 21 quốc gia thành viên cùng các cơ quan tư vấn chủ chốt của ủy ban nhất trí thông qua. Sự kiện này diễn ra vào ngày đầu tiên của phiên họp toàn thể lần thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới, dự kiến kéo dài đến thứ Tư tuần sau tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Busan, một thành phố cảng lớn nằm cách Seoul khoảng 330 kilômét về phía đông nam. Theo Cơ quan Di sản Hàn Quốc (KHS), Tuyên bố Busan nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường phối hợp toàn cầu để giải quyết những rủi ro ngày càng phức tạp đối với các Di sản Thế giới. Những mối đe dọa này bao gồm xung đột vũ trang, biến đổi khí hậu và áp lực từ quá trình phát triển đô thị hóa hay kinh tế. Đây là những thách thức mà không một quốc gia đơn lẻ nào có thể giải quyết hiệu quả một mình, đòi hỏi một cách tiếp cận chung từ cộng đồng quốc tế.

Thêm mục tiêu chiến lược thứ sáu: "Hợp tác"

Một yếu tố trọng tâm của Tuyên bố Busan là đề xuất bổ sung "hợp tác" (collaboration) như một mục tiêu chiến lược thứ sáu vào Công ước Di sản Thế giới. Hiện tại, Công ước đang hoạt động dựa trên "năm chữ C" (five Cs) gồm: uy tín (credibility), bảo tồn (conservation), xây dựng năng lực (capacity-building), truyền thông (communication) và cộng đồng (communities). Các quan chức cho biết việc bổ sung mục tiêu này phản ánh nhu cầu ngày càng tăng về các phản ứng chung giữa các quốc gia và thể chế, nhằm đối mặt với những thách thức phức tạp vượt ra ngoài khả năng giải quyết của bất kỳ quốc gia nào. Đáng chú ý, Tuyên bố Busan cũng lần đầu tiên trong khuôn khổ Di sản Thế giới nhấn mạnh sự cần thiết của việc sử dụng có trách nhiệm các công nghệ kỹ thuật số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI). Điều này cho thấy sự nhìn nhận về vai trò và tiềm năng của công nghệ trong việc bảo vệ, quản lý di sản, đồng thời đặt ra yêu cầu về một cách tiếp cận thận trọng và đạo đức.

Hàn Quốc lần đầu đăng cai và cam kết hành động

Phiên họp của Ủy ban Di sản Thế giới năm nay đã khai mạc bằng một buổi lễ vào Chủ Nhật vừa qua, đánh dấu lần đầu tiên Hàn Quốc đăng cai sự kiện quan trọng này kể từ khi quốc gia này gia nhập Công ước Di sản Thế giới của UNESCO vào năm 1988. Đây là một cột mốc quan trọng, thể hiện vai trò và cam kết của Hàn Quốc trong công tác bảo tồn di sản toàn cầu. Cơ quan Di sản Hàn Quốc (KHS) đã công bố rằng họ sẽ ngay lập tức triển khai 12 chương trình hành động tiếp theo để cụ thể hóa các nội dung của Tuyên bố Busan thành những hoạt động thiết thực. Trong suốt phiên họp kéo dài đến ngày 29 tháng 7, ủy ban sẽ tiếp tục xem xét các đề cử ghi danh mới, đánh giá tình trạng bảo tồn của các di sản đã được liệt kê và thảo luận các vấn đề chính sách rộng hơn liên quan đến công ước.